Profilaktyka logopedyczna

Bardzo ważnym elementem pracy każdego logopedy jest profilaktyka logopedyczna, czyli zapobieganie powstawaniom wad wymowy. Wiele osób uważa, że tym zaburzeniom nie można zapobiec i czasami faktycznie tak jest. Nie możemy zupełnie wyeliminować ryzyka, usunąć z naszego genotypu zwiększonego ryzyka dziedziczenia pewnych wad, zaburzeń, ale możemy również zrobić wiele aby uniknąć konieczności spotkań z logopedą.

Stymulacja już od poczęcia?!

Rozwój mowy dziecka kształtuje się już od poczęcia. Ten etap, kiedy dziecko przebywa w łonie matki jest nazywany okresem zerowym (przygotowawczym). Jest on bardzo istotny w nabywaniu przez dziecko umiejętności językowych po urodzeniu. Już w trzynastym dniu od momentu zapłodnienia wykształcają się zawiązki układu nerwowego, a w czwartynm tygodniu układ ten zaczyna współpracować z układem mięśniowym i kształtują się tzw. odruchy z twarzy – drażnienie okolicy warg powoduje skręty tułowia. W dziesiątym tygodniu życia płodowego uwrażliwia się okolica szczęk i żuchwy, a w jedenastym tygodniu środkowa część twarzy i wtedy drażnienie warg powoduje już tylko odruchy z twarzy, można wtedy zauważyć wysuwanie się warg. W tym czasie kszłtuje się również odruch ssania. W dwunastym tygodniu płód otwiera i zamyka usta, swoją pracę rozpoczynają mięśnie oddechowe i fonacyjne. W 23 tygodniu układ oddechowy ma już swoją ostateczną postać. Od drugiego trymestru ciąży płód osłuchuje się z prozodią mowy i potem już ssanie płodu jest zsynchronizowane z prozodią mowy matki. Do maluszka najlepiej docierają tony o głośności 100 dB i natężeniu 1000 Hz.

Jak więc widać – na prawidłowy rozwój mowy dziecka można wpływać nie tylko od momentu jego przyjścia na świat ale także już podczas ciąży. Kiedy tylko zaczyna bić serce maluszka, można rozpoczynać stymulację logopedyczną. Nie jest to nic innego jak mówienie do dziecka znajdującego się jeszcze w łonie matki ciepłym, przyjemnym tonem. Często u dzieci matek niesłyszących występuje opóźniony rozwój mowy, gdyż maluchy w życiu płodowym nie osłuchały się z mową matki. Nienarodzonemu dziecku można również śpiewać piosenki. Wskazane jest także słuchanie spokojnej muzyki, niekoniecznie przeznaczonej tylko dla dzieci. Mogą to być ulubione utwory mamy, ponieważ dobry humor kobiety w ciąży jest bardzo istotny dla dziecka. Wiadomo, że hormony stresu mogą działać kurcząco na naczynia krwionośne, zmniejszając przepływ krwi u matki, co ogranicza ilość płynącego do dziecka przez łożysko życiodajnego tlenu i substancji odżywczych.

Drogie Przyszłe Mamy – ciąża to etap, w którym możecie sobie pozwolić na rozpieszczanie, dziecku też to pomoże w rozwoju!

Bardzo istotne jest również prowadzenie uregulowanego, bądź w miarę uregulowanego trybu życia. Odpowiednia ilość snu, odpoczynku, prawidłowe, zdrowe odżywianie się, bezwzględne unikanie używek takich jak alkohol, narkotyki, papierosy. Kobiety w ciąży powinny pamiętać o tym, że ten czas jest takim okresem w ich życiu kiedy mogą i powinny być rozpieszczane, wyręczane w cięższych obowiązkach, ponieważ w momencie przyjścia dziecka na świat nie będzie już na to czasu, a poza tym przeprowadzone badania udowadniają, że dzieci matek nie przeżywających za dużo stresu podczas ciąży (wiadomo, że nie uda się zupełnie uniknąć stresu!), zrelaksowanych, mających wsparcie w rodzinie, w ojcu dziecka, mówiących dużo do maluszka rodzą spokojniejsze dzieci, dzieci, które w przyszłości prawidłowo się rozwijają i nie mają problemów z mową.

Nadszedł ten wyczekiwany czas – Wasze Dziecko pojawiło się na świecie.

Dziecko ćwiczy swoją mowę już od urodzenia. Pierwszy krzyk przy urodzeniu to nic innego jak pierwsze namacalne ćwiczenie aparatu artykulacyjnego i fonacyjnego. Od tego momentu rodzice powinni mówić do dziecka z prawidłową intonacją i przede wszystkim mówić do niego dużo, opowiadać o wszystkich czynnościach, nazywać dziecka części ciała podczas codziennych czynności pielęgnacyjnych, dużo śpiewać, kołysać. Noworodki to bardzo lubią, czują się bezpieczne słysząc znajomy, ciepły głos mamy czy taty, który znają z życia płodowego. Istotne znaczenie ma też karmienie dziecka piersią. Pomijając fakt, że mleko matki jest najodpowiedniejszym pokarmem dla nowonarodzonego dziecka i zapewnia mu kontakt emocjonalny z matką to również jest ważne z logopedycznego punktu widzenia. Podczas naturalnego karmienia dziecko ma szansę obserwować artykulatory mówiącej mamy, lepiej ćwiczy się aparat mowy malucha, język usprawnia się i pionizuje, co ma z kolei duży wpływ na późniejszą jakość mowy dziecka.

Mowa dziecka kształtuje się do 7 roku życia, a czasami dłużej. Od momentu urodzenia do tego czasu dziecko przechodzi przez wiele etapów rozwoju mowy. (pisałam już o nich we wcześniejszym artykule). W profilaktyce logopedycznej jest teraz bardzo duże pole do popisu dla rodziców i opiekunów. Przede wszystkim nadal należy do dziecka mówić znanym mu językiem, używać zwrotów, które dziecko rozumie, ale również stopniowo zapoznawać dziecko z nowymi pojęciami. Wszystkie nieznane słowa należy dokładnie tłumaczyć. Jest to dobry czas na odwiedzanie z dzieckiem kina, teatru, na wycieczkę do zoo. Nasza pociecha ma szansę poznać dużo nowych słów, co sprawi, że i jej słownik będzie dużo bogatszy. Dorośli powinni pamiętać o tym, żeby posługiwać się poprawną polszczyzną, nie przeklinać, gdyż dziecko bardzo szybko chłonie nowe słowa i często używa ich nie znając i nie rozumiejąc ich znaczenia. Czytajmy dużo dzieciom, zarówno bajki przeznaczone dla ich wieku jak i wiersze, śpiewajmy piosenki. Z dziećmi można również wykonywać proste ćwiczenia oddechowe (dmuchanie na piórka, na piłeczkę pingpongową itp.), ćwiczenia uwrażliwiające ich słuch (odgadnij co to za dźwięk – np. granie na flecie, cymbałkach, szelest reklamówki itp.), oraz ćwiczenia artykulacyjne (np. oblizywanie językiem zębów, ust, robienie śmiesznych min itp.)

 

Sam/a możesz zrobić wiele, aby uniknąc w przyszłości problemów z wymową swojego dziecka:

  • Mów do dziecka już w czasie ciąży
  • Pamiętaj, że karmienie piersią jest najlepszą rzeczą jaką sama możesz mu zaoferować
  • Jeśli nie ma takiej konieczności nie podawaj dziecku smoczka;
  • Wprowadzaj stopniowo do diety malucha pokarmy, które będą zmuszały go do gryzienia;
  • Ucz picia z kubeczka;
  • Spiewaj dziecku piosenki;
  • Mów do dziecka dużo, wyraźnie, unikaj zdrobnień;
  • Czytaj wiersze i zachęcaj do powtarzania gdy zacznie już mówić;
  • Dbaj o higienę jamy ustnej dziecka;
  • Zapoznawaj dziecko z nowymi miejscami jak np. kino, teatr, zoo
  • Wykonuj z dzieckiem proste ćwiczenia artykulacyjne jak np. otwieranie, zamykanie buzi, naśladowanie parskania koni, oblizywanie warg językiem, próba dotykania językiem do nosa, do brody itp;
  • Wykonuj ćwiczenia oddechowe wraz z dzieckiem – np. Zdmuchiwanie ze stołu wacików, piłeczki ping pongowej, leżenie na plecach i bujanie misia posadzonego na brzuchu itp.
  • KOCHAJ DZIECKO I OKAZUJ MU WIELE MIŁOŚCI!!!

 

Autor – mgr Małgorzata Zalewska